احمد مسجدجامعی، فارس همان پارس است؛ میهن فرس رانان، مرز و بوم پیامبران، سرزمین پارسایان، کشور پارسیان؛ ایران شهر. در روزگار کهن مردی از این سرزمین شاید از دشت ارژن یا جی یا رامهرمز در جست وجوی آیین ودین. شهرها و بادیه ها را می پیمود. او از نژادگان و اسواران بود. در این پیگیری به سرزمین وحی راه یافت و در کنار باغی در مدینه در سال نخست هجری پس از چند دیدار با پیامبر و با استفاده از دانسته های پیشین خود درباره آخرین فرستاده الهی، اسلام را اختیار کرد و سلمان نامیده شد. او را پیشترها روزبه می خواندند. در تاریخ آمده است که او فردی مورد وثوق و محرم اسرار پیامبر بود. سلمان برای همیشه در کنار پیامبر ماند و در غزوات و جنگ ها حضور داشت. او پارسایی بود که آداب پهلوانی و دانش نظامی گری را در سرزمین پارسیان در ایران آموخته بود. در جنگی که بعدها به نام خندق مشهور شد نحوه دفاع در برابر احزاب دشمن را به مسلمانان آموخت. طراحی و اجرای خندق در مدینه که به ناکامی دشمنان انجامید از او بود. در نبردی دیگر در سال هفتم هجری در طائف منجنیق و کاربرد آن را به مسلمانان آموخت و موجب درهم شکسته شدن قلعه های مستحکمی شد که دشمنان پیامبر آن را پناهگاه هایی امن تشخیص داده بودند. چهره سلمان در تاریخ همواره در بعد معنوی آن، در هاله ای از زهد و پارسایی جلوه گر شده است و بعد اجتماعی و عملگرای شخصیت او پنهان مانده است. او صرفاً پارسایی کناره جو از کار و یار عالم نبود.


می دانست جامعه نوپای اسلامی برای حل مشکلات و معضلات خود به دانش و بینش او نیاز دارد. هنگامی که مدائن، پایتخت امپراتوری ایران، به دست سپاهیان اسلام گشوده شد، به پیشنهاد امام علی(ع) او حاکم مدائن شد و مسئولیت خطیر اداره پایتخت عهد سامانی و برخورد باایرانیان و شناساندن اسلام به آنان را برعهده گرفت. در تاریخ آمده است هنگامی که پسرعموی پیامبر علی امیرالمؤمنین(ع) از دختر ایشان خواستگاری کرد سلمان هم در جلسه ای خصوصی که در حضور پیامبر در این باره تشکیل شده بود حضور داشت و هنگامی که رسول خدا تصمیم به پذیرش این خواستگاری گرفت، سلمان پیک بشارتی بود که این خبر مسرت بخش را به داماد رسانید و پس از آن از جمله کسانی بود که برای تهیه جهیزیه زهرا(س) اقدام کرد. آورده اند در شب عروسی زهرا(س) جمع زیادی از مسلمانان شرکت داشتند و پس از پایان مراسم صرف شام پیامبر افسار شهبا را به دست سلمان سپرد. شهبا مرکب اختصاصی پیامبر بود که محمل فاطمه بر روی آن قرار داشت. درحالی که پیامبر و مسلمانان در پشت مرکب در حرکت بودند سلمان پیشاپیش بقیه در میان ترنم و شادی وصف ناپذیر پیامبر و سایر مسلمانان مرکب را به سمت و سوی منزل علی هدایت کرد. نقل است که هرگاه پیامبر، پیامی برای تنها یادگار همسر گرانقدرش خدیجه داشت و فاطمه(س) در دسترس نبود از طریق سلمان به منزل او پیام می فرستاد. سلمان اذن ورود به این خانه را داشت.

در نظر پیامبر او تعلق به خاندانش داشت و جزیی از آن بود. (سلمان منا اهل البیت) نقل است که هنگام بیماری پیامبر، سلمان در کنار علی(ع) و زهرا(س) بود و حضرت رسول(ص) درباره مقامات عالیه و فضائل اهل بیت و شهادت امام حسین(ع) مطلبی را برای آنها گفته است. بعد از وفات پیامبر نیز این سلمان بود که برای عرض سلام و تسلیت به خانه فاطمه در رفت و آمد بود و ناظر بی واسطه و بیان کننده وقایعی شد که بعدها تلخ ترین اتفاقات را در تاریخ اسلام رقم زد. جمله کوتاه و نغز او که به فارسی خطاب به مسلمانان گفت، عمق درک او را از واقعیت دین خدا و آسیبی که در شرف تکوین بود نشان می دهد! «کراذونا کرداذ» امیرالمومنین نیز همچون پیامبر در دشواری ها و تلخی ها روزگار همواره با او گفت وگو می کرد و در مسائل جزیی و کلی مورد وثوق و محرم اسرارش بود. آورده اند که روزی علی(ع) در مسجد نشسته بود؛ ناگهان دو کودک خردسال هراسان به مسجد درآمدند و به دامان او درآویختند و علی شتابان و سراسیمه برخاست و راه افتاد. علی پهلوان صبر و شکیبایی بود و مقاومتی بی اندازه در برابر سختی ها و تلخی ها داشت و مسائل و مصائب بسیاری را تحمل کرده بود. اما این بار قضیه صورتی دیگر داشت با شتاب می رفت و دو کودک خردسال به دنبال او می دویدند. سرعت حرکت او به حدی بود که نزدیک بود بر زمین بیفتد. مسافت کوتاه بود و علی به زودی به مقصد رسید و وارد اتاقی شد که زنی جوان بر بستری سفید و رو به قبله آرمیده بود و روکشی روی او قرار داشت. او زهرا همسر علی و تنها یادگار پیامبر بود. به زودی حسنین هم با چشمانی اشکبار در کنار پدر و مادر قرار گرفتند دو دختر کوچکتر هم در این جمع حضور داشتند. زینب از برادرانش سن و سال کمتری داشت و با سوز و آه نگاه می کرد و ام کلثوم که کوچک ترین آنها بود خاموش و محزون نشسته بود. گویی احساس می کردند مادر جوان و مهربان شان در آستانه مرگ قرار گرفته است. علی بی تاب شده بود. همه غم های عالم را در دل و بر پشت خود احساس می کرد. دختر پیامبر دیگر سخن نمی گفت.

روزگار در چشم او تیره و تار شد. اینجا علی به یاد کسی افتاد که روزی و روزگاری نه چندان دور افسار شهبا را گرفت و از خانه پیامبر به این منزل آورد. و پس از آن بود که پیامبر دست علی را در دست زهرا نهاد و او را بهترین دوست و برادر و داماد خواند و به او گفت: فاطمه پاره تن من است هرکس او را برنجاند مرا رنجانده و هرکس او را شاد کند مرا شاد کرده است. به این گونه زندگی مشترک این زوج آسمانی آغاز شد. اینک علی(ع) در مقابل خویش خاموش شدن شمع وجود عزیزترین کس اش را نظاره می کرد.

باری علی(ع) در این وضع دشوار به یاد پارسای کهن ایرانی افتاد، رو به حسنین کرد و گفت: بروید عمویتان سلمان را خبر کنید. بچه ها به دنبال سلمان رفتند و دیری نگذشت که با او بازگشتند. سلمان شاهد سخت ترین و غمبارترین لحظات زندگی خود بود. تاثر شدید مولایش را می دید که برخلاف سنت مرسوم عرب در مرگ همسرش زهرا سخت می گریست، بی تابی می کرد.

در این بلا به جای من از روزگار بود
روز سپید او شب تاریک می نمود

علی مظهر اعلای صبرو شکیبایی و خویشتنداری بود. سلمان احساس می کرد علت این بی شکیبی، این غم ژرف جانسوز را می شناسد. شاید به روزهایی فکر می کرد که زهرا در غم فقدان پدر و بی حرمتی و بی پروایی نسبت به علی(ع) رنجور بود و مدام می گریست. شاید به شب هایی فکر می کرد که زهرا سوار بر مرکب همراه با همسرش و حسن و حسین در کوچه های مدینه به در خانه یاران قدیم می رفتند و از آنها برای احقاق حق خاندان پیامبر کمک می خواستند هرچند بسیار کم بودند کسانی که رسم ادب و حق گزاری به جای آورند. شاید امشب سلمان، همانند مولایش علی که هنگام غسل دادن همسرش شاهد تن نحیف و بدن آسیب دیده او شده بود، اینک می فهمید که چرا زهرای جوان همچون فرزندان خردسالش پیاده راه نمی سپرد و خود سواره این مسیرها را می پیمود. او طاقت راه رفتن نداشت. فاطمه درد و رنج خود را از همسرش و از همه پنهان می کرد و از آسیبی که بر تن نحیف و رنجور او وارد آمده بود با کسی سخن نمی گفت و خاموشانه آن را تحمل می کرد این تحمل خاموش، این هواداری بی امان و این بی کسی جانگداز بود که علی را بی تاب می کرد.

چون صبا با تن بیمار و دل بی طاقت
به هواداری آن سرو خرامان بروم

به هواداری او ذره صفت رقص کنان
تا لب چشمه خورشید درخشان بروم

در ره او چو قلم گر به سرم باید رفت
با دل زخم کش و دیده گریان بروم

تازیان را غم احوال گرانباران نیست
پارسایان مددی تا خوش و آسان بروم

آفتاب کم کم دامن خودرا برمی چید و شهر مدینه تاریک و تاریک تر می شد. پاسی از شب می گذشت. کم کم چراغ خانه های مدینه هم یک به یک خاموش می شد و شهر در تاریکی و سکوت محض فرومی رفت. در نیمه های شب بود که صدای گریه بلندی برخاست. غسل فاطمه تمام شده بود و این علی بود که با شیون خود سکوت شب را می شکست. آنگاه سلمان نماز میت را به علی اقتدا کرد و در کنار او از خانه بیرون آمد. دستانش گوشه ای از تابوت تنها یادگار پیامبر را گرفته بود. علی و اندک یارانش و شاید فرزندانش در مراسمی بسیار کوچک و آرام جسم رنجور و آسیب دیده زهرا را به سوی گوری مخفی درمدینه می بردند. دقایقی بعد بود که علی در حالی که پیکر رنجور زهرا را وارد گور می کرد خطاب به پیامبر گفت: شکایت خود را به خدا می برم و دخترت را به تو می سپارم، او خواهد گفت پس از تو با وی چه ستم ها کردند. آنچه خواهی از او بجوی و هر چه خواهی به او بگو تا سر دل بر تو گشاید و خونی که خورده است بیرون آید و خدا که بهترین داور است میان او و ستمکاران داوری کند برای سلمان که روزگاری نه چندان دور در جشن عروسی زهرا شاهد آن همه نشاط و شادی پیامبر و اهل مدینه بود، دیدن این شب تاریک و دیجور و این صحنه های بی کسی و غریبانه طمعی تلخ داشت. از آن روزگار تاکنون این تبار پارسیان و پارسایان هستند که همچون سلمان محبت این خاندان را در دل خود همواره به یادگار دارند و هر ساله با جشن تولد و عزای وفات یاد پرمهر آنان را گرامی می دارند. باری؛ فارس همان پارس است؛ میهن پارسایان و پیامبران، وطن سلمان فارسی، کشور پارس ها، سرزمین  یاس ها، مرز و بوم دوستداران زهرا(س)؛ ایران شهر، ایران.